VAT w odszkodowaniu po uchwale SN z 2025 r. – Jak odzyskać podatek od starej szkody?

Nowa wykładnia Sądu Najwyższego w zakresie podatku VAT

Uchwała SN z 2025 r. przesądziła, że podatek VAT podlega uwzględnieniu w odszkodowaniu z OC wyłącznie wtedy, gdy poszkodowany poniósł koszt naprawy obciążony VAT, w szczególności wykazany fakturą, oraz nie przysługuje mu prawo do odliczenia. W razie braku poniesienia wydatku obejmującego VAT (np. naprawa bez faktury VAT) odszkodowanie ustala się w kwocie netto. Jednocześnie uchwała potwierdziła zasadę pełnej kompensaty szkody i powrót do statycznej koncepcji jej ustalania, tj. według stanu na dzień zdarzenia, niezależnie od późniejszych okoliczności, co ujednoliciło wcześniejsze rozbieżności orzecznicze i ograniczyło praktykę zaniżania świadczeń.

Obowiązek wypłaty kwoty brutto w kosztorysach z OC

Kluczowa teza uchwały SN wskazuje, że odszkodowanie ustalane metodą kosztorysową powinno odpowiadać kwocie brutto, tj. obejmować VAT, jeżeli kosztorys przewiduje ten podatek oraz poszkodowany nie ma prawa do jego odliczenia. W konsekwencji ubezpieczyciel nie może odmówić wypłaty VAT wyłącznie z tego powodu, że poszkodowany nie przedstawił faktury lub nie dokonał naprawy, gdyż sposób rozdysponowania odszkodowania pozostaje w sferze decyzji poszkodowanego i nie wpływa na zakres należnej kompensaty. Uchwała zakwestionowała także praktykę automatycznego pomniejszania kosztorysów o rabaty wynegocjowane przez ubezpieczycieli. Obniżki mogą zostać uwzględnione jedynie wtedy, gdy są realnie dostępne dla poszkodowanego i nie naruszają jego uzasadnionych interesów; niedopuszczalne jest natomiast redukowanie odszkodowania na podstawie hipotetycznych cen z warsztatów partnerskich.

Weryfikacja archiwalnych decyzji ubezpieczyciela – aspekty techniczne

Wykładnia przyjęta przez Sąd Najwyższy w 2025 r. uzasadnia ponowną weryfikację zakończonych postępowań likwidacyjnych pod kątem zaniżenia odszkodowania z OC o VAT. W tym celu należy zgromadzić kosztorys naprawy i decyzję ubezpieczyciela oraz ustalić, czy świadczenie wypłacono w kwocie netto czy brutto; wskazanie w decyzji pomniejszenia o VAT albo uzależnienie wypłaty VAT od przedłożenia faktury, skutkujące wypłatą kwoty netto mimo kosztorysu brutto, co do zasady przemawia za zaniżeniem świadczenia, zwłaszcza gdy poszkodowany nie ma prawa do odliczenia VAT. Równolegle należy ustalić, czy poniesiono wydatek obciążony VAT, weryfikując dokumenty z warsztatu (faktury, rachunki). Naprawa bez rozliczenia VAT może uzasadniać wypłatę netto, natomiast poniesienie kosztu brutto obliguje do uwzględnienia VAT w odszkodowaniu. Wynik zestawienia dokumentacji przesądza o podstawach roszczenia o dopłatę.

Procedura składania wniosku o wyrównanie podatku

Po stwierdzeniu nieprawidłowego pomniejszenia odszkodowania o VAT zasadnym jest skierowanie do ubezpieczyciela reklamacji o dopłatę. Procedura obejmuje:

1. Reklamacja o dopłatę (wezwanie do zapłaty)
   Należy sporządzić pismo do ubezpieczyciela, wskazując numer szkody, datę zdarzenia, numer polisy sprawcy oraz dane poszkodowanego. W treści należy zażądać dopłaty VAT wynikającego z kosztorysu, powołując uchwałę SN z 24.09.2025 r. (III CZP 32/24) oraz zasadę pełnej kompensaty. Trzeba wskazać, że świadczenie wypłacono w kwocie netto lub że wypłatę VAT uzależniono od przedłożenia faktury, co prowadziło do zaniżenia świadczenia. Należy określić żądaną kwotę (różnicę netto/brutto) oraz dochodzić odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia, w którym świadczenie powinno zostać spełnione w pełnej wysokości.
2. Złożenie reklamacji
   Reklamację należy złożyć w sposób pozwalający wykazać datę doręczenia (list polecony za potwierdzeniem odbioru albo kanały elektroniczne ubezpieczyciela z potwierdzeniem przyjęcia). Co do zasady ubezpieczyciel ma 30 dni na udzielenie odpowiedzi.
3. Stanowisko ubezpieczyciela
   Ubezpieczyciel może roszczenie uwzględnić i wypłacić dopłatę wraz z odsetkami albo odmówić. W razie odmowy lub braku odpowiedzi w terminie zasadne jest podjęcie dalszych działań.
4. Dalsze dochodzenie roszczenia
   W przypadku odmowy możliwe jest wystąpienie do Rzecznik Finansowy o interwencję lub tzw. istotny pogląd. Alternatywnie, a w razie potrzeby docelowo, roszczenie może być dochodzone w postępowaniu sądowym poprzez pozew o zapłatę (VAT + odsetki), z powołaniem dokumentacji z likwidacji szkody oraz uchwały SN jako podstawy prawnej i argumentacyjnej.

Odzyskaj pełną wartość naprawy dzięki nowym przepisom

Uchwała SN z 2025 r. przywróciła jednolite zasady sprzyjające pełnej kompensacie szkody. W konsekwencji odszkodowanie z OC powinno co do zasady odpowiadać pełnej wartości szkody, w tym obejmować VAT, jeżeli stanowi on element kosztu i poszkodowany nie ma możliwości jego odliczenia. Jeżeli w przeszłości wypłata została zaniżona o VAT, aktualna wykładnia wzmacnia podstawy do żądania dopłaty, bez konieczności wykazywania dokonania naprawy pojazdu. W praktyce oznacza to realną możliwość odzyskania „utraconego” VAT ze starszej szkody poprzez powołanie się na uchwałę SN i dochodzenie roszczenia we właściwym trybie, także po upływie czasu od zdarzenia, z zastrzeżeniem oceny przedawnienia w konkretnej sprawie.