Utrata wartości pojazdu jest samodzielnym uszczerbkiem majątkowym, a nie wyłącznie następstwem wadliwej naprawy. Zgodnie z art. 361 § 2 k.c. naprawienie szkody obejmuje poniesioną stratę i utracone korzyści. Jeżeli po wystąpieniu szkody częściowej i prawidłowej naprawie samochód jest wart mniej niż przed zdarzeniem, różnica podlega kompensacji.
Spadek rynkowej ceny auta po odnotowanej kolizji
Rynkowy ubytek wartości, zwany deprecjacją handlową, wynika z odmiennej wyceny pojazdu bezwypadkowego i naprawionego. Nawet bezbłędna technologicznie naprawa w ASO nie usuwa historii szkody, śladów ingerencji ani obaw nabywcy dotyczących trwałości i bezpieczeństwa. Spadek wartości auta po kolizji ma charakter obiektywny, jeżeli znajduje potwierdzenie w realiach obrotu.
Uszczerbek powstaje już przez zmniejszenie aktywów poszkodowanego; sprzedaż samochodu nie jest warunkiem świadczenia. Zasada pełnej kompensacji szkody wymaga porównania stanu majątku, jaki istniałby bez kolizji, ze stanem po naprawie.
Algorytmy wyliczania ubytku wartości dla pojazdów młodszych
W praktyce wykorzystuje się Instrukcję określania rynkowego ubytku wartości pojazdów nr 1/2009, stosowaną w systemie INFO-EKSPERT/SRTSiRD. Nie jest ona źródłem prawa ani bezwzględną taryfą, lecz porządkuje ocenę techniczną. Znaczenie mają zwłaszcza:
- wiek auta — zasadniczo do sześciu lat dla samochodów osobowych, bez ustawowej granicy roszczenia;
- stan, przebieg oraz wcześniejsze, zwłaszcza nienaprawione uszkodzenia;
- zakres ingerencji w elementy konstrukcyjne, nośne, poszycia i lakier;
- wartość przed szkodą, jakość naprawy i segment rynkowy.
Ubytek może wystąpić także w starszym, wyjątkowo zadbanym pojeździe. Każda wycena rynkowa samochodu wymaga indywidualizacji, nie mechanicznego zastosowania kryterium wieku. Zasady te potwierdza również opracowanie Rzecznika Finansowego.
Ewolucja stanowisk ubezpieczycieli w procesach reklamacyjnych
W praktyce likwidacyjnej rozmiar szkody bywał sprowadzany do kosztów naprawy, a roszczenie o ubytek wartości oddalano z powodu wieku auta, braku sprzedaży albo wcześniejszej szkody. Skutkowało to zaniżaniem świadczeń na etapie polubownym mimo utrwalonego orzecznictwa.
Rekomendacja 23 KNF z 2022 r. wymaga uwzględniania utraty wartości, gdy faktycznie nastąpiła. Ubezpieczyciel powinien informować o możliwości zgłoszenia roszczenia i oceniać je indywidualnie. Nie oznacza to automatycznej wypłaty przy każdej szkodzie częściowej. W procesie poszkodowanego obciąża co do zasady ciężar dowodu istnienia i wysokości uszczerbku, dlatego istotna jest rzetelna opinia techniczna.
Nowe technologie diagnostyczne wspierające roszczenia o dopłatę
Raporty VIN, dokumentacja oględzin, pomiary grubości lakieru i fotografie pomagają odtworzyć stan auta oraz historię napraw. Systemy Eurotax, INFO-EKSPERT i Audatex wspierają porównanie wartości rynkowych, technologii naprawy i kosztorysu. Nie zastępują opinii rzeczoznawcy lub biegłego, lecz wzmacniają materiał dowodowy.
Ekspertyza powinna ujawniać metodę, dane wejściowe i różnicę wartości przy tych samych warunkach rynkowych. Taki materiał pozwala ustalić, jaka dopłata do odszkodowania pozostaje należna.
Podnieś końcową kwotę wypłaty o należne odszkodowanie rynkowe
Roszczenia może dochodzić właściciel przy profesjonalnej reprezentacji albo — po skutecznej cesji wierzytelności — jej nabywca, uzyskujący czynną legitymację procesową w granicach przelewu. Działania obejmują analizę decyzji i kosztorysu, wezwanie do zapłaty, reklamację, a w razie odmowy także postępowanie sądowe.
Eksperci Helpum przeprowadzają bezpłatną analizę prawno-techniczną kosztorysu pod kątem ubytku wartości handlowej i możliwości uzyskania dopłaty na drodze przedprocesowej lub procesowej. Weryfikacja dokumentacji pozwala ocenić, czy wypłata realizuje zasadę pełnej kompensacji szkody.
